Dikkat güçlüğü nasıl görünür?
Bir yetişkin toplantıdaki konuşmayı takip etmekte, başladığı işi bitirmekte, randevuları hatırlamakta veya birden fazla işi sıraya koymakta zorlanabilir. Aynı kişi sevdiği bir etkinliğe uzun süre odaklanabildiği için bu güçlüğünü görünmez sayabilir. Belirtilerin hangi görevlerde ve ortamlarda ortaya çıktığı önemlidir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kısaca DEHB, dikkatsizlik ve/veya hareketlilik-dürtüsellik örüntüsüyle işlevi etkileyebilen gelişimsel bir durumdur. Yetişkinlerde huzursuzluk, planlama güçlüğü ve işleri erteleme ön planda olabilir. Yine de her erteleme DEHB değildir.
Benzer görünen başka nedenler
Uykusuzluk, yoğun stres, kaygı, depresyon, bazı bedensel sorunlar veya kullanılan maddeler de dikkati etkileyebilir. Örneğin yalnızca son birkaç haftadır vardiyalı çalışma sonrası ortaya çıkan unutkanlık ile çocukluktan beri okul ve evde görülen düzen kurma güçlüğü farklı öykülerdir. Bu örnekler kesin ayrım değil, neden başlangıç ve bağlam sorulduğunu gösterir.
Birden fazla durum birlikte de bulunabilir. Değerlendirmede “ya DEHB ya kaygı” gibi zorunlu bir seçim yapılmaz; kişinin bütün öyküsü ve günlük işlevi incelenir.
| Anlatılacak bilgi | Neden yararlı? |
|---|---|
| Başlangıç zamanı | Yeni bir değişim ile uzun süren örüntüyü ayırmaya yardım eder |
| Birden fazla ortam | Ev, iş, eğitim ve ilişkilerdeki etkiyi gösterir |
| Uyku ve sağlık öyküsü | Dikkati etkileyebilecek başka etmenleri görünür kılar |
Görüşmede neler sorulabilir?
Belirtilerin çocuklukta olup olmadığı, bugün ev ve iş gibi farklı alanları nasıl etkilediği, eğitim ve iş deneyimleri, uyku düzeni, diğer ruhsal veya bedensel yakınmalar konuşulabilir. Önceki raporlar veya yakınların gözlemleri bazı durumlarda ek bilgi sağlayabilir; bunların gerekip gerekmediğini uzman belirler.
Herhangi bir ölçek veya test görüşmenin yerine geçmez. Bu sitede bir konuya yer verilmesi, muayenehanede belirli bir DEHB testi ya da tanı paketi sunulduğunu göstermez. Uygun değerlendirme kapsamı randevu öncesinde doğrudan sorulmalıdır.
Başvuruya hazırlanırken
“Dikkatim dağılıyor” cümlesini iki ya da üç somut örnekle açın: hangi işi bitiremediniz, ne sıklıkta oldu, sonuç neydi? Güçlüğün ne zamandır sürdüğünü ve iyi giden durumları da not edin. Varsa önceki değerlendirmeleri ve kullandığınız ilaçları görüşmede söyleyin.
Çocukluk öyküsünü tam hatırlamamak başvuru yapmaya engel değildir. Uzman hangi bilgilerin gerekli olduğunu görüşmede belirler. Uyku yakınmanız belirginse uyku rehberi bu ilişkinin ayrı bir yönünü açıklar.
Değerlendirmeden sonra ne olur?
Sonraki adım, elde edilen bilgilere göre belirlenir; görüşme, gerekli görülen başka değerlendirmeler veya yönlendirme konuşulabilir. Önceden seçilmiş bir test ya da sonuç vaat edilmez. Günlük işlevi etkileyen dikkat güçlüğünü anlatmak için kesin bir tanı adı bilmeniz gerekmez.