Berrin Kaya.PSİKİYATRİ UZMANIRandevu talebi
Menü

PSİKİYATRİ KONULARI

Obsesif kompulsif bozukluk

Obsesif kompulsif bozuklukta (OKB) istenmeyen, yineleyen düşünceler ve bunlarla ilişkili tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel işlemler zaman ve enerji alabilir.

Çalışma masasında dizüstü bilgisayar kullanan kişi

Obsesyon ve kompulsiyon ne demek?

Obsesyon, kişinin istemediği halde tekrar tekrar gelen, sıkıntı yaratan düşünce, dürtü veya imgeler için kullanılan terimdir. Kompulsiyon, bu sıkıntıyı azaltmak ya da korkulan bir sonucu önlemek amacıyla yapma ihtiyacı duyulan tekrarlayıcı davranış veya zihinsel işlemdir. Kısa bir rahatlama sağlasa da döngü yeniden başlayabilir.

Herkes bir kapıyı ikinci kez kontrol edebilir veya rahatsız edici bir düşünce yaşayabilir. OKB değerlendirmesinde düşüncenin ve davranışın istemsizliği, yarattığı sıkıntı, aldığı zaman ve günlük yaşama etkisi ele alınır.

Yalnız temizlik ve düzen değildir

Kirlenme kaygısı ve yıkama davranışı bilinen örneklerdir; ancak OKB yalnız bunlardan ibaret değildir. Bir şeyin yanlış yapıldığı endişesiyle tekrar kontrol etme, eşya yerleştirmeyi bitirememe, zarar verme düşüncelerinden korkma veya zihinden tekrar tekrar sayma da örüntüler arasında olabilir.

İstenmeyen bir düşünce kişinin niyetini veya karakterini tanımlamaz. Utanç verici bulunabilecek düşünceler de görüşmede yargılanmadan ele alınmalıdır; kişinin bunları saklaması değerlendirmeyi güçleştirebilir.

Günlük yaşamda nasıl görünür?

Evden çıkmadan önce tekrar tekrar kontrol etmek işe geç kalmaya; zihinsel olarak bir cümleyi yinelemek derse odaklanamamaya yol açabilir. Bazı kişiler kaygı uyandıran durumlardan kaçınır veya yakınlarından tekrar tekrar güvence ister. Bu örnekler tanı ölçütü değil, etkileri somutlaştıran durumlardır.

Belirtilerin içeriği zamanla değişebilir ve diğer kaygı ya da duygu durum güçlükleriyle birlikte bulunabilir. Görüşmede görünür davranışlar kadar kişinin zihninde yaşadıkları da önemlidir.

Değerlendirme ve genel yaklaşımlar

Görüşmede düşüncelerin içeriği, tekrar eden davranışlar veya zihinsel işlemler, bunlara ayrılan zaman ve yaşama etkisi konuşulabilir. Benzer belirtilere yol açabilecek başka sağlık durumları da değerlendirilir.

Genel tedavi yaklaşımları arasında psikoterapi ve ilaç tedavisi bulunur. Maruz bırakma ve tepki önleme, OKB için kullanılan Bilişsel Davranışçı Terapi uygulamalarından biridir.

Yakınlar tekrarlayan güvence isteğine nasıl yaklaşabilir?

OKB yaşayan kişi korktuğu sonucu önlemek için yakınından aynı soruya tekrar tekrar yanıt isteyebilir. Yanıt o an rahatlatıcı olsa da kısa süre sonra kuşku geri dönebilir. Yakınların bu döngüyü suçlamadan fark etmesi ve kişinin yaşadığı sıkıntıyı küçümsememesi önemlidir.

Maruz bırakma ve tepki önleme, korkulan durumla güvenli ve planlı biçimde karşılaşıp alışılmış ritüeli ertelemeyi çalışır; uygulamanın biçimi uzmanla belirlenir. Yakınların tek başına ritüelleri zorla durdurması veya kişiyi hazırlıksız bırakması bir tedavi planı değildir.

SIK SORULANLAR

Obsesif kompulsif bozukluk hakkında sorular

OKB sadece titizlik midir?

Hayır. İstenmeyen düşünceler, kontrol etme, sayma veya zihinsel yinelemeler de görülebilir; önemli olan yarattığı sıkıntı ve yaşama etkisidir.

Kompulsiyonlar her zaman dışarıdan görülür mü?

Hayır. Bazı yinelemeler sayma veya sözcük tekrarlama gibi zihinsel işlemler olabilir.

Rahatsız edici düşünceyi yaşamak onu istediğim anlamına mı gelir?

Hayır. Obsesyonların ayırt edici yönü çoğu zaman kişinin istemediği ve rahatsızlık duyduğu içerikler olmasıdır.

OKB değerlendirmesinde neden günlük zaman sorulur?

Düşünce ve davranışların okul, iş, ilişkiler ve günlük işlere etkisi tablonun anlaşılmasına yardımcı olur.

Kaynaklar