Panik atak ile panik bozukluk aynı mı?
Bir panik atakta kişi kalp atışını çok güçlü hissedebilir, terleyebilir, titreyebilir, başı dönebilir veya nefes almakta zorlandığını düşünebilir. Atak sırasında kontrolü kaybetme ya da ciddi bir şey olacağı korkusu yaşanabilir. Tek bir atak geçirmek panik bozukluk tanısı anlamına gelmez.
Panik bozuklukta yineleyen ve beklenmedik atakların ardından bir sonraki atağı bekleme korkusu veya ataktan kaçınmak için yaşamı değiştirme belirginleşebilir. Bu ayrım, yalnız atak sayısıyla değil atakların bağlamı ve sonrasındaki etkileriyle değerlendirilir.
Bedensel belirtiler neden ayrıca ele alınır?
Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve baş dönmesi panik atak sırasında görülebilir; aynı belirtiler başka tıbbi durumlarda da ortaya çıkabilir. Özellikle ilk kez yaşanan, şiddetli veya farklı seyreden belirtileri peşinen panik diye adlandırmak doğru değildir.
Görüşmede atakların başlangıcı, nerede ve ne yaparken ortaya çıktığı, ne kadar sürdüğü, sağlık geçmişi ve kullanılan ilaçlar konuşulabilir. Gerekli tıbbi değerlendirmelerin ele alınıp alınmayacağı bu bilgilerle belirlenir.
Beklenti kaygısı ve kaçınma
Atağın kendisi sona erse de “yeniden olursa” düşüncesi sürebilir. Bazı kişiler daha önce atak yaşadıkları yerlere gitmekten, toplu taşımadan veya yalnız kalmaktan kaçınmaya başlar. Böylece korku yalnız atak anında değil, atak olasılığı etrafında da günlük yaşamı etkiler.
Atakla ilişkili kaçınma, kişisel güvenlik planı gibi anlaşılabilir; ancak genişledikçe kişinin hareket alanını daraltabilir. Değerlendirmede bu değişim somut örneklerle konuşulur.
Değerlendirme sonrasında
Panik bozukluk için genel seçenekler psikoterapi, ilaç tedavisi veya ikisinin birlikte ele alınmasıdır. Bilişsel Davranışçı Terapi, bedensel duyumların nasıl yorumlandığını ve kaçınma döngüsünü çalışabilen yöntemler arasındadır.
Özellikle yeni veya şiddetli göğüs ağrısı ve nefes darlığı uygun tıbbi değerlendirme gerektirir; bu belirtilerin nedeni yalnız anlatıma bakılarak belirlenemez.
Atakların seyrini anlatmak neden yardımcı olur?
Bir atak sırasında ve sonrasında neler olduğunu kısaca not etmek görüşmeyi somutlaştırabilir: başlangıç zamanı, bedensel duyumlar, bulunduğunuz ortam ve sonrasında kaçındığınız durumlar. Amaç her duyumu izleyip yeni bir kaygı yaratmak değil, atak ile atak korkusunun günlük yaşamdaki etkisini ayırt etmektir.
Atak bittikten sonra ne kadar sürede günlük düzene dönülebildiği ve sonraki günlerde hangi planların değiştiği de önemlidir. Görüşmede bu seyir, başka olası sağlık etkenleri ve kişinin hedefleri birlikte ele alınır.
